Irene Kruijssen
Organisaties als ecosystemen
Reflectie op inspiratiesessie met Gerda van Dijk 16 juni 2023
Tijdens onze periodieke inspiratiesessie nam prof. dr. ir. Gerda Van Dijk onze adviseurs én relaties mee in het kijken naar organisaties als ecosystemen. Dit was een inspirerend verhaal, met een aantal lessen voor iedere publieke leider en adviseur:
- We kijken nog te vaak naar organisaties als “machine”, ontstaan vanuit de industriële revolutie. In organisaties wordt taal gebruikt die daarbij past: “besturing, schakelen, versnellen, afremmen, bijstellen, etc”. Dit suggereert maakbaarheid.
- We vinden deze gedachte van maakbaarheid comfortabel. Het helpt ons om “grip” te houden op de complexiteit van de vraagstukken en opgaven waarvoor we staan, in de publieke sector.
- Een organisatie is echter een sociaal construct. Daarom moeten we organisaties veel meer als ecosysteem beschouwen, in plaats van als machine.
- Kijk dus naar organisaties (zéker ook bij veranderprocessen) vanuit de zeven wetmatigheden binnen ecosystemen:
- Een grote diversiteit is cruciaal om het ecosysteem te laten voortbestaan.
- Er is sprake van circulaire causaliteit: door interacties tussen de onderdelen (mensen, teams, afdelingen) binnen het ecosysteem, passen de onderdelen zich voortdurend op elkaar aan.
- Het is altijd een open systeem: er is interactie met de omgeving en ook daarop past het ecosysteem zich aan.
- Ashby’s Law geldt in ecosystemen (en dus in organisaties): het systeem kan alleen voortbestaan als de variatie erin gelijk is aan of groter dan zijn omgeving.
- Ecosystemen hebben historie! De huidige staat van het ecosysteem is gevormd op basis van het verleden. Ofwel, voor het verklaren van het gedrag in organisaties (en interventies daarin) is het essentieel om de historie goed te kennen.
- Ieder element in het ecosysteem is van belang voor het gedrag van het ecosysteem als geheel.
- Het ecosysteem heeft emergente eigenschappen. Eigenschappen die spontaan ontstaan door samenvoeging van elementen: ‘het geheel is meer dan de som der delen’. Belangrijk om als adviseur daarnaar te kijken voor krachtige diagnose.
Samenwerking & Fusie
Project
De gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar werken toe naar één nieuwe gemeente De Liemers per 1 januari 2029. &VDL begeleidt het herindelingstraject met projectleiding, procesregie, strategisch advies en penvoering. Samen met de vier gemeenten werken we aan een zorgvuldig herindelingsontwerp en een gezamenlijke basis voor het bestuur, de organisatie en het beleid van de nieuwe gemeente.
Samenwerking & Fusie
Voor de gemeente Landsmeer ondersteunt &VDL als strategisch adviseur de verkenning naar een mogelijke lichte samenvoeging met Purmerend. Na de positieve besluiten van beide gemeenteraden is het traject een volgende fase ingegaan: de verdieping. Daarin worden de financiële, organisatorische en personele gevolgen verder in beeld gebracht en begeleiden we het bestuurlijke proces, met aandacht voor onder meer identiteit, nabij bestuur, dienstverlening en de belangen van Landsmeer, Den Ilp en Purmerland.
Samenwerking & Fusie
Project
Voor de gemeente Alblasserdam voert &VDL een bestuurskrachtonderzoek uit naar een krachtig en robuust toekomstperspectief voor de komende 15 tot 20 jaar. We brengen de huidige positie, lokale opgaven en mogelijke toekomstscenario’s in beeld en onderzoeken onder meer bestuurskracht, dienstverlening, organisatie, financiën en regionale samenwerking. Met het onderzoek en de bestuurlijke gesprekken bieden we college en raad een stevige basis om zorgvuldig keuzes te maken over de bestuurlijke toekomst van Alblasserdam.
