Gemeente Wormerland, Oostzaan en Landsmeer
Krachtig & Robuust – Toekomstbestendige samenwerking Wormerland, Oostzaan en Landsmeer
De gemeenten Wormerland, Oostzaan en Landsmeer (WOL) zoeken al geruime tijd naar manieren om hun bestuurskracht en toekomstbestendigheid te vergroten. Elke gemeente heeft afzonderlijk een relatief klein aantal inwoners; gezamenlijk gaat het om circa 35.000 inwoners. Mede door hun omvang ervaren de drie gemeenten druk op hun uitvoeringskracht, financiële ruimte en regionale invloed.
Hoewel zij afzonderlijk verschillende onderzoeken hebben uitgevoerd, ontbrak tot voor kort een gezamenlijke verkenning. In 2024 gaven de drie gemeenteraden opdracht om onafhankelijk te laten onderzoeken welke samenwerkingsvariant het best aansluit bij hun opgaven en positie in de Metropoolregio Amsterdam.
Uitdaging
De WOL-gemeenten kennen forse opgaven op het gebied van woningbouw, duurzaamheid, sociaal domein en financiële stabiliteit. Tegelijkertijd kampen zij met een kwetsbare ambtelijke bezetting, beperkte financiële speelruimte en een zwakke positie in regionale samenwerkingsverbanden. Centraal stond daarom de vraag of een ambtelijke fusie of bestuurlijke fusie voldoende robuustheid voor de toekomst zou bieden en, als dat niet zo bleek te zijn, welke alternatieve samenwerkingsvorm dan wél toekomstbestendig zou kunnen zijn.
Resultaat
& Van de Laar concludeerde dat zowel een ambtelijke als een bestuurlijke fusie tussen alleen de drie WOL-gemeenten onvoldoende toekomstbestendig is. Als kleine gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland komt er veel op hen af, terwijl hun organisaties kwetsbaar blijven en structurele financiële tekorten niet worden opgelost door een fusie.
In het eindrapport Krachtig & Robuust worden daarom bredere alternatieven geschetst, zoals een fusie met Waterland en/of Edam-Volendam (WOL+ of WOL++), of een bestuurlijke fusie met een omliggende stad. Deze scenario’s bieden de drie gemeenteraden concreet handelingsperspectief voor zorgvuldige besluitvorming over hun bestuurlijke toekomst.
Gerelateerde artikelen
De gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar werken toe naar één nieuwe gemeente De Liemers per 1 januari 2029. &VDL begeleidt het herindelingstraject met projectleiding, procesregie, strategisch advies en penvoering. Samen met de vier gemeenten werken we aan een zorgvuldig herindelingsontwerp en een gezamenlijke basis voor het bestuur, de organisatie en het beleid van de nieuwe gemeente.
Voor de gemeente Landsmeer ondersteunt &VDL als strategisch adviseur de verkenning naar een mogelijke lichte samenvoeging met Purmerend. Na de positieve besluiten van beide gemeenteraden is het traject een volgende fase ingegaan: de verdieping. Daarin worden de financiële, organisatorische en personele gevolgen verder in beeld gebracht en begeleiden we het bestuurlijke proces, met aandacht voor onder meer identiteit, nabij bestuur, dienstverlening en de belangen van Landsmeer, Den Ilp en Purmerland.
Voor de gemeente Alblasserdam voert &VDL een bestuurskrachtonderzoek uit naar een krachtig en robuust toekomstperspectief voor de komende 15 tot 20 jaar. We brengen de huidige positie, lokale opgaven en mogelijke toekomstscenario’s in beeld en onderzoeken onder meer bestuurskracht, dienstverlening, organisatie, financiën en regionale samenwerking. Met het onderzoek en de bestuurlijke gesprekken bieden we college en raad een stevige basis om zorgvuldig keuzes te maken over de bestuurlijke toekomst van Alblasserdam.
